Sasa kwa kuwa umebarikiwa na ujauzito, ni muhimu zaidi kuliko hapo awali kujitunza kimwili na kihisia. Kuanzia vipimo vya kawaida katika kliniki hadi kupanga uzazi wa mtoto wako, huduma sahihi za kabla ya kuzaa (ANC) zitakusaidia kuwa na ujauzito salama na wenye afya.
Haya hapa unayohitaji kujua.
Unahitaji aina gani ya huduma za kabla ya kujifungua?
Huduma za kabla ya kujifungua (ANC) ni huduma za afya na usaidizi unaopata wakati wa ujauzito wako. Hii itasaidia kuhakikisha wewe na mtoto wako mnakuwa salama wakati wote wa ujauzito wako.
Kupata huduma za ANC ndio hatua muhimu zaidi unayoweza kuchukua ili kuwa na ujauzito wenye afya. Kwa hivyo mara tu unapojua kuwa mjamzito, anza ANC yako kwa kuwasiliana na watoa huduma wetu wa MSI wenye urafiki na wenye kukupa msaada.
Utunzaji wako utajumuisha uchunguzi wa kawaida. Hii hubadilika kadiri ujauzito wako unavyoendelea. Mwanzoni, unaweza kufanya vipimo vya damu ili kubaini matatizo yoyote ya kiafya ambayo yanaweza kuathiri ujauzito wako au mtoto wako. Baadaye, utapimwa shinikizo la damu yako na unaweza kuombwa kufanya vipimo vya mkojo ili kubaini dalili za hali ya ujauzito inayoitwa pre-eclampsia. Pre-eclampsia inaweza kusababisha matatizo makubwa kwako na kwa mtoto wako ikiwa haitafuatiliwa na kutibiwa.
Takriban katikati ya ujauzito wako, utapewa uchunguzi wa kupima ukuaji wa mtoto wako. Ingawa uchunguzi huo unafanyika kwa sababu za kiafya, ni jambo la kusisimua sana kumwona mtoto wako kwa mara ya kwanza.
Katika miadi yako ya kabla ya kujifungua, unaweza kumuuliza mtoa huduma wako maswali yoyote uliyo nayo. Yakuandike ili usisahau. Unaweza pia kuzungumza na mtu kwa siri ikiwa unahitaji msaada wa ziada. Tumia fursa hii kupata msaada ikiwa unakabiliwa na vurugu za nyumbani au unyanyasaji wa kihisia.
Ni vyakula gani nupaswa kula kwa ujauzito wenye afya?
Kadiri mlo wako unavyokuwa na aina mbalimbali, ndivyo uwezekano wa kupata virutubisho unavyohitajika wewe na mtoto wako anayekua unavyoongezeka.
Jaribu kula baadhi ya vyakula hivi kila siku:
- Matunda na mboga.
- Vyakula vyenye protini nyingi (maharage, dengu, samaki, mayai, nyama – lakini si ini – kuku na karanga)
- Vyakula vyenye wanga (viazi, vitamu, mikate na nafaka – nafaka nzima ni afya zaidi)
- Bidhaa za maziwa (maziwa yaliyochemshwa, jibini na mtindi)
Nipasuke virutubisho vya vitamini?
Unapokuwa mjamzito, kuna baadhi ya virutubisho ambavyo ni vigumu kupata kutoka kwa chakula pekee. Kwa hivyo, wanawake wote wajawazito wanapaswa kutumia kidonge cha asidi foliki kwa wiki 12 za kwanza za ujauzito. Asidi foliki ni vitamini inayozuia tatizo kwenye uti wa mgongo wa mtoto wako. Unaweza pia kuhitaji vitamini D na madini ya chuma ya ziada ili kusaidia mtoto wako kukua. Mtoa huduma wako wa MSUG anaweza kukupa maelezo zaidi kuhusu virutubisho.
Ni kipi ambacho si salama kula wakati wa ujauzito?
Baadhi ya vyakula si salama wakati wa ujauzito. Hivi ni pamoja na:
- Maziwa na jibini ambavyo havijapashwa joto
- Nyama mbichi au ambayo haijapikwa vya kutosha
- Aina fulani za samaki ikiwemo papa, marlin na upanga
Sio tu kile unachokula, bali pia jinsi unavyohifadhi na kuandaa chakula ndicho muhimu.
Wakati wa ujauzito, mfumo wako wa kinga haufanyi kazi vizuri kama kawaida, kwa hivyo unahitaji kuwa mwangalifu zaidi kuhusu usafi wa chakula. Vidokezo hivi vitakusaidia kuwa salama:
- Osha mikono yako kabla ya kupika na kula na uweke jiko lako likiwa safi
- Tumia maji salama
- Hifadhi chakula kibichi mbali na chakula kilichopikwa
- Pika chakula kwa ufanisi, hasa kuku na nyama
- Usiiache chakula kilichopikwa au kibichi nje ya friji kwa zaidi ya saa mbili
- Osha matunda na mboga vizuri, hasa ikiwa unakula mbichi
Ni salama kufanya mazoezi ukiwa mjamzito?
Ndiyo. Kuwa mwangalifu tu kuepuka shughuli zinazoweza kukufanya uanguke au kuumia viungo vyako. Kuendelea kuwa hai wakati wa ujauzito huongeza nafasi yako ya kuzaa kwa muda mfupi. Mazoezi ya mara kwa mara pia yatakusaidia kudumisha uzito wenye afya na yanaweza kuzuia maumivu ya mgongo wa chini na maumivu ya nyonga.
Lenga mchanganyiko wa shughuli zinazoongeza kasi ya moyo wako, kama vile kutembea kwa kasi, kuogelea au kukimbia, na mazoezi ya kujenga nguvu, kama vile kutumia uzani mwepesi na yoga.
Hauhitaji vifaa maalum. Kuna video nyingi za mazoezi bure mtandaoni zinazoweza kukupa mawazo ya mazoezi salama nyumbani.
Unapaswa kupanga vipi kwa ajili ya kuzaliwa kwa mtoto wako?
Utahisi ujasiri zaidi kuhusu kujifungua mtoto wako ikiwa utajua nini cha kutarajia. Kunaweza pia kuwa na vipengele vya uchungu na kujifungua kwako ambapo una chaguzi, kwa hivyo kufikiria kile unachotaka kutakusaidia kuhisi umeandaliwa. Mtoa huduma wako wa MSI anaweza kuzungumza nawe kuhusu chaguzi zako za:
- Uzae mtoto wako wapi
- Usaidizi wa maumivu
- Nafasi unazoweza kujaribu wakati wa kujifungua
- Ungependa kuwa na nani nawe
Unaweza kuandika chaguzi zako katika mpango wa kujifungua ambao unaweza kushiriki na timu inayokuhudumia wakati wa kujifungua kwako. Kumbuka utahitaji kuwa na unyumbufu; kujifungua hakufuati kila mara mpango.
Ninawezaje kupata usaidizi wakati wa ujauzito wangu?
Wanawake wengi huhisi kama wako kwenye mzunguko wa kihisia wakati wa ujauzito. Wakati mmoja unakuwa na furaha ya kuwa mama, wakati mwingine unajisikia kuzidiwa.
Moja ya njia bora za kupunguza msongo wa mawazo ni kwa kuzungumza tu. Tafuta mtu unayemwamini na umueleze unavyojisikia. Anaweza kuwa mumeo, rafiki, au mwanachama wa familia. Au jamii ya mtandaoni kwa akina mama wanaotarajia kujifungua inaweza kuwa mahali pazuri pa kueleza hisia zako.
Unaweza kugundua kuwa unahitaji msaada zaidi wa vitendo, hasa mwanzoni na mwishoni mwa ujauzito wako, wakati uchovu unapoleta shida. Ikiwa unajitahidi kazini, zungumza na mwajiri wako kuona kama marekebisho yoyote yanaweza kufanywa kwa jukumu lako. Ikiwa ni kazi za nyumbani zinazokukosesha raha, muombe mumeo au mwanachama mwingine wa familia akusaidie. Au unaweza kutaka kulipia usaidizi wakati wa ujauzito wako na baada ya mtoto wako kuwasili. Inaweza kuwa wakati wenye shughuli nyingi sana.
Kwa huduma zako za kabla ya kujifungua, Marie Stopes Uganda yuko hapa kwa ajili yako. Wasiliana nasi au tembelea mojawapo ya vifaa vyetu kwa huduma bora za afya ambazo wewe na mtoto wako mnahitaji.
