Ewaka           Olunaku lw'abakyala mu nsi yonna 2025


Olunaku lw'abakyala mu nsi yonna 2025

6 March 2025 – eddakiika 3 okusoma – Ebipya bya MSUG

Gabana bino






Ekoppoloddwa


Okwanguya obwenkanya mu kikula ky’abantu nga tuyita mu bikolwa mu Uganda

Olunaku luno olw'abakyala mu nsi yonna, wansi w'omulamwa “Okwanguya Ekikolwa eky’Okwenkanankana kw’Ekikula ky’Abantu,” Uganda yeegasse ku nsi yonna okujaguza embeera z'abakyala n'okwolekagana n'ebiziyiza ebikyabaziba ekkubo. Abakyala, abakola 51% ku bantu ba Uganda, basigala nga bakulu nnyo mu nkulaakulana y’eggwanga naye okusoomoozebwa okw’enkola ng’obutafaanagana mu kikula ky’abantu, okufuna obulamu bw’okuzaala obutono, n’okusosola mu buwangwa bibaziyiza. Tewali we wali omulanga gw’okukola amangu mu bwangu okusinga okuwa abakyala amaanyi okufuga ebiseera byabwe eby’omu maaso. 

Abakyala abato mu Uganda naddala abali wakati w’emyaka 15-35 boolekedde enjawulo ey’amaanyi. Okuzaala abaana nga bakyali bato kikosa 23.5% y’abawala ab’emyaka 15-19, emirundi mingi ne kiva ku mulamwa gw’okusoma n’emikisa, ate 58% zokka ku bwetaavu bw’eddagala ery’omulembe eriziyiza okuzaala lye lituukiddwaako. Ebituli bino, ebisibuka mu butafuna buyigirize, eby’enfuna, n’obuweereza bw’ebyobulamu mu by’okwegatta n’okuzaala (SRH), binyweza enzirukanya y’obuzibu naddala mu byalo. Obutabanguko mu kikula ky’abantu n’okulwawo okukuumibwa mu mateeka byongera kwongera ku lutalo, ne kireka abakyala nga tebakiikirirwa bulungi mu kusalawo era nga tebaweebwa buyambi bulungi mu nkola z’ebyobulamu. 

Okwewaayo kwa MSUG

Omuyimbi Marie Stopes Uganda (MSUG) . akulembera omusango gw’obwenkanya mu kikula ky’abantu, okutuusa eby’okugonjoola eby’obulamu mu by’okwegatta n’okuzaala (SRH) ebikwata ku bakasitoma ebimenyawo ebiziyiza. Okubuna buli disitulikiti, emikutu gya MSUG egy'obuyiiya . okuleeta obuweereza obukulu butereevu eri abakyala. Ebintu ebisuubulibwa mu bantu, omuli kondomu za Lifeguard ne Flame, Well-Plan Daily Contraceptive, ne Back-Up Emergency Pill, nabyo bigaziya okutuuka ku bantu, ate nga emikutu gya digito n’ebipapula byongera ku kusomesa SRH eri abantu b’omu bibuga n’ebyalo. 

Ennamba zaffe eza 2024 ezikwata ku bantu byogera nnyo: 

  • 2,549,992 omugatte gw’abakozesa enteekateeka y’amaka batuuse mu Uganda 
  • Okufa kwa bamaama 2,337 kwewaliddwa 
  • Yalemesezza embuto obukadde 1,155,818 ze batagenderedde 
  • 2,439,601 okuteekateeka amaka emyaka ebiri egy’obukuumi gyatuukiddwaako
  • Yaziyiza okuggyamu embuto 497,437 ezitali za bukuumi
  • Yatuuka ku bavubuka 197,691 nga balina amawulire n’obuweereza ku bulamu bw’okuzaala

Ebivaamu bino tebikoma ku kulongoosa bulamu, wabula bisumulula obusobozi. Nga balaba ng’abakyala basobola okuteekateeka amaka gaabwe, MSUG ebawa amaanyi okugenda mu maaso n’okusoma, emirimu, n’obukulembeze, okwanguya butereevu obwenkanya mu kikula ky’abantu. 

Omulanga gw’okukola

Olunaku luno olw’abakyala, MSUG ekubiriza ebintu bisatu ebikulu okumenyawo ebiziyiza eby’enkola: 

  • Okugaziya okufuna nga otuusa eddagala ery’omulembe eriziyiza okuzaala n’okuteekateeka amaka mu bitundu ebitali biweereddwa buyambi okukendeeza ku mbuto ezitagendereddwa n’ebikosa. 
  • Okuwa amaanyi nga tuyita mu kumanya nga tukozesa ebikozesebwa ebya digito okumanyisa abantu ku SRH okusobola okuwa abakyala amawulire agayinza okubumba obulamu bwabwe. 
  • Champion equity nga owagira ekitongole ky’abakyala ku mibiri gyabwe n’ebiseera byabwe eby’omu maaso, ejjinja ery’oku nsonda ery’okwenkanankana okwa nnamaddala mu kikula ky’abantu. 

Abakyala gwe mugongo gwa Uganda, nga bakulu nnyo mu mbeera z’abantu, mu by’enfuna n’ebyobufuzi. Okwanguya okukola kitegeeza okumenya ebiziyiza ebisirisa amaloboozi gaabwe n’okukoma ku kusalawo kwabwe.

Ng’ebibiina nga Marie Stopes bye bikulembeddemu omusango guno, omwaka 2025 guyinza okubeera enkyukakyuka: Uganda buli mukyala mw’akulaakulana, mwenkanankana era nga taziyizibwa. 

Olunaku lw'abakyala mu nsi yonna olulungi! 


Gabana bino






Ekoppoloddwa

Ebiwandiiko ebikwatagana

Emboozi zaffe


13 March 2025 • Okusoma eddakiika 4

Okuleeta essuubi mu bitundu by'ababundabunda mu Uganda

Ebikosa Enteekateeka ya SAY. Ebizibu by‟abantu byongera ku bizibu abakyala bye boolekagana nabyo mu kufuna obulamu bw‟okuzaala

Amawulire ga MSUG n'ebipya


29 June 2026 • Okusoma eddakiika 2

A Statement from MSI Reproductive Choices Uganda (Marie Stopes) In Response to New Vision’s Article on Vasectomy Services

Marie Stopes Uganda egaanye ebigambo eby’obulimba n’ebitali bituufu ku buweereza bwayo obw’okusalako abaana, n’ekakasa nti...

Amawulire ga MSUG n'ebipya


1 July 2026 • Okusoma eddakiika 4

Omwezi gw’omuwendo gw’abantu

Olunaku lw’omuwendo gw’abantu mu nsi yonna lukuzibwa buli mwaka nga 11th July. Kiraga obukulu bw’okufuna obukuumi, obw’obwannakyewa, .,