Okuleeta obulamu obupya mu nsi osanga kigenda kuba misoni esinga obunene omubiri gwo gye gutuukiriza era tojja kumala gazaala mwana wo omupya omulungi okukikakasa! Oba wazaala mu ngeri ya caesarean oba mu bukyala, weetegeke enkyukakyuka ntono. Ebimu ng’emisono bijja kubula mu wiiki ntono ate enkyukakyuka mu mabeere oba mu lubuto ziyinza okumala akaseera.
Bino by'osuubira.
Omubiri gwange gunakyuka gutya ng’omwana wange amaze okuzaalibwa?
Omubiri gwo bwe gunaaba olunaku lumu ng’omaze okuzaala
Ekibinja kyo eky’omuwendo kiyinza okuba nga kiri mu mikono gyo nga tekirina bulabe naye ojja kukyatunula ng’okyayinza okutunula ng’oli lubuto lw’emyezi mukaaga. Ekyo kiri bwe kityo kubanga olubuto lwo lujja kutwala obudde okukendeera.
Bw’oba wazaala mu bukyala, osanga ojja kuzimba n’okunyiga okwetooloola obukyala. Bw’oba olina obulumi olw’okukutuka oba okusala, gezaako okugiyiwako amazzi ng’olina wee okuggyamu ekisu.
Bw’oba okola c-section ojja kuba n’ekiwundu waggulu ddala w’enviiri z’omu kifuba. Ojja kwetaaga okumira eddagala eriweweeza ku bulumi mu nnaku zino ezisooka osobole okutambulatambula n’okulabirira omwana wo.
Ka kibeere kika ki eky’okuzaala, ojja kuba n’omusaayi omungi ennyo mu bukyala mu kusooka, kale beera ne paadi z’okuzaala nnyingi mu ngalo.
Amabeere go gajja kuba gakola colostrum, amata g’amabeere agalimu ebiriisa byonna omwana wo by’ayagala.
Engeri omubiri gwo gye gunakyuka nga wayise wiiki emu ng’ozadde
Olubuto lwo osanga lujja kukyawulira nga luliko ensawo, naye okutambula obulungi kiyinza okuyamba okutandika okunyweza ebinywa byo, singa owulira ng’osobola okukikola.
Amata go gajja kuyingira ku lunaku nga ssatu oba olw’okuna, amabeere go gawulira nga gagonvu era nga gajjudde. Bw’osalawo obutayonsa, amata go gajja kukala gokka.
Olubuto n’okuzaala bijja kuba bigolodde wansi w’ekisambi kyo kale oyinza okukusanga nga wee a bit ng’osesema, ng’oseka oba ng’otambula mu bwangu. Dduyiro w’omu kifuba asobola okulongoosa kino mu budde. (Okukola ebinywa byo eby’omu kifuba, teebereza ng’ogezaako okwekomya okukuba n’okufulumya omusulo mu kiseera kye kimu, olwo n’osumulula. Ddamu emirundi 10.)
Oyinza okuwulira ng’olina enneewulira oba ng’ozibye amaziga ku lunaku olw’okusatu. ‘Baby blues’ zino ziva ku busimu era za bulijjo naye zitera okumala ennaku ntono zokka. Okutunuulira, okunywegera n’okuliisa omwana kijja kuyamba okufulumya obusimu obukwatagana n’okukkakkanya.
Engeri omubiri gwo gye gunakyukamu nga wayise wiiki mukaaga ng’omaze okuzaala
Olubuto lwo lujja kuba kumpi okudda mu sayizi yaalwo nga tonnafuna lubuto, ka kibeere kika ki eky’okuzaala, era oyinza okuba nga wakendeeza ku buzito bwa mwana wo nga kitundu.
Ebizimba ku lubuto byo biyinza okulabika nga byeyoleka kati naye birina okuggwaawo mpolampola okusemberera langi y’olususu lwo olw’obutonde.
Bw’oba ofunye c-section olina okuwona era oyinza bulungi okuwulira ng’osobola okuvuga wadde ng’enkovu yo eyinza okuwulira ng’osiiwa katono n’okuzirika. Bw’oba wali osala oba okukutuka ng’ozaala mu bukyala, nayo we tutuukidde kati erina okuwona.
Oyinza okuwulira ng’okooye era ng’ozitoowereddwa. Okulabirira omwana kikooya! Kino kya bulijjo naye bw’owulira nga tolina ssuubi oba nga weeraliikirira kiyinza okuba ekiwuubaalo oluvannyuma lw’okuzaala. Tuukirira omuwa MSI mu kitundu kyo asobola okuyamba.
Omubiri gwo bwe gunaaba nga wayise emyezi mukaaga ng’omaze okuzaala
Oyinza okuba ng’okyasitula pawundi ntono okusinga bwe wali nga tonnafuna lubuto. Kya bulijjo okutwala emyezi nga mwenda okugejja omwana – obudde bwe bumu bwe bwatwala okubufuna!
Oyinza okwetegereza obukyala bwo buwulira nga bukalu okusinga bwebuli bulijjo nga weegatta naddala ng’okyayonsa. Obusimu bwo bwe buvunaanibwa. Gezaako okukozesa ekizigo singa okwegatta tekunyuma.
Enkovu yo eya c-section ejja kuba teyeyoleka nnyo kati era ejja kusemberera langi y’olususu lwo olw’obutonde.
Oxytocin akyakola okukugatta n’omwana wo. Nayo efuluma mu kiseera ky’okwegatta, kale ejja kukuyamba ggwe ne munno okukuuma omukwano gwammwe nga guli ku mulamwa.
Kiki ekinatuuka ku misonno gyange nga mmaze okuzaala?
Bw’oba walina emisono egy’okukutuka oba okusala ng’ozaala mu bukyala, gijja kusaanuuka zokka. Kino kisaana okubaawo ekiwundu kyo we kinaawona, ekijja okutwala wiiki ntono. Oyinza okweraliikirira emisono gyo okuggwaamu ekkubo ng’olina omusulo naye ekyo tekitera kubaawo. Bw’oba weeraliikirira, kwata akatambaala akayonjo ku misono gyo okugiwanirira ng’ofuuwa.
Era ojja kusinga kuba n’emisono egy’okusaanuuka okukola c-section, naye kisoboka okuba n’emisono egy’okusiba, ebikwaso oba emisono egitasuulibwa mu kifo ky’ekyo. Bwe kiba bwe kityo omuzaalisa wo atera okuziggyayo oluvannyuma lw’ennaku ttaano ku musanvu.
Ddi lwe nsobola okuddamu okwegatta nga mmaze okuzaala omwana?
Kya bulijjo akaboozi okubeera off menu okumala akaseera naddala ng’ovaamu omusaayi, ng’okuluma ate ng’owulira nga tolina tulo.
Abakugu abamu bagamba nti kirungi okulinda okwegatta okutuusa ng’okomye okuvaamu omusaayi n’emisono gyo ne giwona bulungi. Naye bw’oba tozaala nzibu, osobola okutandika buli lw’owulira nga weeyagaza era nga weetegese.
Just be aware osobola okuddamu okufuna olubuto nga wayise wiiki ssatu ng’omaze okuzaala, ne bw’oba oyonsa ate ng’ensonga tezinnatandika. Kale kakasa nti okozesa eddagala eriziyiza okuzaala bw’oba tonnaba kwetegekera ddala kukola misoni eddako! Abakyala abamu bakyusa enkola y’okuziyiza okuzaala oluvannyuma lw’okuzaala omwana. Yogerako naffe ku ky’okunoonya enkola ekusaanira kati.
