Kondomu zikukuuma obutakwatibwa ndwadde z’ekikaba (STI) wamu n’okufuna embuto.
Y’ensonga lwaki kikulu nnyo okuzikozesa nga weegatta n’omwagalwa omupya. Naye okyalina okuzikozesa mu mukwano ogw’ekiseera ekiwanvu? Manya ggwe ne munno bye mulina okulowoozaako nga tonnalowooza ku kwegatta nga tolina bukuumi.
Okwegatta nga tolina kondomu tekirina bulabe?
Kiyinza okuba, naye mu mbeera ez’enjawulo zokka. Ojja kwetaaga okuba mu mukwano ogwesigika, ogw’enjawulo, era ggwe ne munno mwandibadde mukeberebwa nga temulina ndwadde za STI. Okuggyako ng’oteekateeka okufuna olubuto, era ojja kwetaaga okuba ng’okozesa enkola endala ey’okuziyiza okuzaala.
Ku bafumbo abasinga obungi, okukulaakulanya obwesige obwo kitwala ekiseera. Kino si kusalawo kufubutuka, oba okukola mu bbugumu ly’akaseera.
Lwaki kikulu nnyo okukozesa kondomu mu mukwano ogw’oku lusegere?
Endwadde z’ekikaba nga chlamydia, gonorrhea ne siriimu zitera nnyo. Endwadde z’ekikaba nnyingi tezirina bubonero bwonna kale ggwe oba munno muyinza okufuna yinfekisoni nga tokimanyi. Bw’okozesa kondomu oba buli omu akuuma munne okuva ku bulabe bw’okuyisa yinfekisoni wakati wammwe.
Kondomu zikuuma bulungi endwadde z’ekikaba. Okusobola okukola obulungi olina okuzambala nga tonnatandika kwegatta n’ozambala okutuusa lw’omala. Ensigo zisobola okukulukuta okuva mu busajja bwa munno mu kiseera ky’okuzannya foreplay n’oluvannyuma lw’okwegatta kale tezirina kukwata ku bukyala bwo okuggyako ng’ayambadde kondomu. Kino nakyo kituufu bw’oba weegatta mu nnywanto.
Ng’oggyeeko okukomya okusaasaana kw’endwadde z’ekikaba, kondomu nazo zisobola okuyamba okutangira okufuna embuto. Enkola endala ez’okuziyiza okuzaala, gamba nga IUD oba okuteekebwa mu mubiri zeesigika nnyo. Kale oyinza okulowooza ku ky’okukozesa ekimu ku bino nga kw’otadde ne kondomu. Marie Stopes asobola okukuyamba okusalawo ku nkola ekusaanira.
Nze ne munnange twagala tulekere awo okukozesa kondomu. Tuyinza tutya okukikola nga tetulina bulabe?
Okusooka olina okwogera ebintu okuyita mu. Kakasa nti mwembi musobola okwewaayo okubeera ab’enjawulo era nga buli omu yeesiga munne okunywerera ku nsonga eyo. Exclusive kitegeeza nti ggwe ne munno mukkiriziganya okwegatta kwokka.
Ekiddako kwe kwekebeza endwadde z’ekikaba. Kyangu era kyangu, era wadde oyinza okuwulira nga tolina buzibu mu butuufu tekyetaagisa. Musobola okugenda ku lwammwe mu ddwaaliro okwekebejjebwa oba okugenda awamu. Si kikulu kasita mwembi mukeberebwa ne mugabana ebyavaamu byammwe. Yogerako naffe okumanya ebisingawo.
Singa omu oba mwembi azuulibwa n’obulwadde bwa STI mwembi muyinza okwetaaga obujjanjabi nga temunnalowooza ku kulekera awo kukozesa kondomu. Singa omu ku mmwe aba n’akawuka ka STI, gamba nga herpes oba siriimu, kijja kuba kya bulabe okugenda mu maaso n’okukozesa kondomu.
Bw’oba obadde okozesa kondomu okuziyiza okufuna embuto, ojja kwetaaga okukyusa n’odda ku nkola endala. Waliwo ebintu bingi eby’enjawulo by’osobola okulondamu. Tusobola okukuyamba okufuna esinga okukukwatako. Enkola ezimu ez’okuziyiza okuzaala, gamba ng’ebika by’empeke ebimu tezikola butereevu kale genda mu maaso n’obupiira okutuusa nga butandise okukola.
Munnange ayagala kulekera awo kukozesa kondomu naye simanyi. Nkole ntya?
Bulijjo si kibi okugamba nti nedda. Bw’oba oyagala nnyo omuntu, oyinza okukemebwa okutwala akabi naye mu bbanga eggwanvu, ekyo tekigenda kuba kirungi eri mukwano gwammwe. Tolina kuwulira ng’onyigirizibwa okwegatta nga tolina bukuumi okusobola okumukuuma nga musanyufu. Kyetaaga okuba eky’okulondako mwembi kye mweyagaza.
Oyinza okwogera naye ku nsonga lwaki ayagala okulekera awo okukozesa kondomu nga tonnawulira nga weetegese. Wandibaawo eby’okugonjoola ebizibu ebirala by’osobola okunoonyerezaako. Oyinza okukizuula nti okugezaako ekika kya kondomu eky’enjawulo kijja kubamatiza mwembi. Kondomu y’abasajja erina sayizi, langi, obutonde n’obugumu obw’enjawulo bw’osobola okulondamu. Era okussaako kondomu tekikwetaagisa kusalako kaboozi. Musobola okugenda mu maaso n’okunywegera n’okukwata ku munne oleme kwonoona muudu.
Oyinza okwagala okugezaako kondomu ey’omunda (oba ey’ekikazi) gy’oyingiza mu bukyala bwo, oba mu nseke bw’oba weegatta mu bukyala. Tezisangibwa nnyo nga kondomu z’abasajja, ate nga za bbeeyi, naye abafumbo abamu beettanira. Osobola okuteekamu kondomu ey’omunda ng’ebintu tebinnabuguma nnyo kale ebeerawo ng’ogyetaaga.
Munno bw’aba agenda mu maaso n’okukkaatiriza okusuula kondomu, kiyinza okuba ekiseera okulowooza oba guno mukwano ogukusaanira. Munno bw’aba tafaayo ku bulamu bwo n’obulamu bwo, oba obwabwe, tekiraga bulungi nneewulira gy’alina gy’oli.
