Ntegeera ntya oba ndi lubuto?
Okulinda okugenda mu nsonga kiyinza okukuluma singa oba olowooza nti oyinza okuba ng’oli lubuto. Ka kibe nti okukeberebwa olubuto nga olina obulwadde buno kyandibadde mawulire malungi oba nedda, osanga ojja kwesanga ng’ofubutuka okugenda mu loogi ku buli kabonero akatuufu oba akalowoozebwako akalaga nti oli mu nsonga, era ng’oli bulindaala nnyo ku bubonero bwonna obw’olubuto. Kale bw’oba weebuuza oba kye kiseera okugula ekigezo ekyo eky’olubuto, bino bye bimu ku bubonero bw’okufuna olubuto nga bukyali by’olina okwegendereza.
Bubonero ki obusooka okulaga nti omuntu ali lubuto?
Akabonero akasinga okweyoleka ng’oli lubuto kwe kusubwa okugenda mu nsonga. Naye ne bwe kiba nga tekinnatuuka mu nsonga, kisoboka okuba nti oyinza okulaba obubonero obumu obw’olubuto. Obumu ku bubonero obusooka kwe kuwunya oba okufumita mu mabeere naddala okwetooloola enfuli. Abakyala abamu bafuna embeera eno nga bamaze wiiki emu yokka mu lubuto.
Obubonero obulala n’obubonero bw’olubuto bw’olina okwegendereza mulimu:
Enkyukakyuka mu ngeri amabeere go gye galabika ng’owulira
Mu wiiki ezisooka ng’oli lubuto oyinza okulaba ng’amabeere go galabika nga manene. Nazo ziyinza okuwulira nga zifuuse ebizimba era nga zigonvu okuzikwatako. Enfuli zo zisobola okulabika obulungi era empeta y’olususu eyeetoolodde enfuli zo eyitibwa areola eyinza okulabika ng’enene ate nga nzirugavu. Emisuwa mu mabeere go giyinza okutandika okulabika obulungi era nga gyeyolekera nayo.
Okuziyira n’okusiiyibwa
Kino osanga okimanyi ng’obulwadde bw’oku makya, naye kiyinza okubaawo essaawa yonna ey’olunaku. Okuziyira kuyinza okutandika nga wayise wiiki ntono ng’oli lubuto era kuyinza okumala emyezi egiwerako.
Emmere n’ebyokunywa bye wali onyumirwa biyinza okukyusa olubuto kati ne bikuleetera okuwulira ng’olwadde. Ne bwe kiba nti akawoowo kwokka ak’okufumba emmere kayinza okukumala okukuwunya. Oyinza okutandika okufulumya amalusu amangi n’ofuna obuwoomi obw’ekyuma mu kamwa naawe.
Okwetaaga wee emirundi mingi
Kino kitera okutandika nga wayise omwezi nga gumu ng’ofunye olubuto. Enkyukakyuka mu busimu bwo ze zivaako. Wadde oyinza okuba ng’ofuka nnyo, tolina kuba na bulumi bwonna oba okuwulira ng’oyokya. Bw’oba okola bw’otyo, gikebere. Oyinza okuba n’obulwadde obuyitibwa cystitis.
Okulaba n’okuzimba
Ne bw’oba oli lubuto, oyinza okuba ng’okyalina omusaayi omutono ennyo mu bukyala n’okuzimba ebiwulikika ng’obulumi mu nsonga. Kitera okubaawo nga wayise wiiki bbiri oba ssatu ng’ogenda mu nsonga. Bw’oba olina essanyu olw’okufuna olubuto, kiyinza okuba ekiseera ekikweraliikiriza. Okuvaamu omusaayi kulina okukoma ku bwagwo, naye bwe guzitowa, tuukirira omuwa MSI akuwe amagezi.
Okuwulira ng’okooye
Olubuto luyinza okukukooya naddala mu myezi egisooka. Oyinza okwesanga ng’olwana okusigala ng’otunula, ne mu ttuntu.
Buli muntu afuna obubonero bw’olubuto?
Nedda abakyala abamu bafuna obubonero bungi obw’olubuto naddala mu wiiki ezisooka. Naye abalala tebalaba nkyukakyuka yonna n’akatono.
Engeri yokka enkakafu ey’okumanya oba oli lubuto kwe kwekebeza olubuto.
Nkozesa ntya ekitabo ekikebera embuto awaka?
Okukebera olubuto kukozesa wee yo okuzuula oba oli lubuto oba nedda. Banoonya hormone mu wee yo nga ojja kuba nayo singa oba oli lubuto.
Soma bulungi ebiragiro nga tonnatandika kuba ebigezo biyinza okwawukana. Abamu bajja kukusaba wee butereevu ku muggo gw’okugezesa, oba oyinza okwetaaga okuweweeza mu kikopo, n’oluvannyuma nnyika omuggo gw’okugezesa mu wee yo. Oba oyinza okutambuza akatono aka wee ng’okozesa ekyuma ekitonnya mu kibya ky’okukebera olubuto.
Okukebera olubuto kutera okutwala eddakiika ntono okukola. Okulinda ebyavaamu okulabika kiyinza okukunyiiza obusimu, ka kibeere nti osuubira ekivaamu ki.
Okukebera embuto kwesigika nnyo. Bw’olaba ekivaamu ekirungi osobola okuwulira ng’okakasa nti kino kituufu.
Bw’eba negativu, naye ng’okyakakasa nti owulira ng’oli lubuto, linda ennaku ntono olwo okebere ekirala. Emiwendo gy’obusimu bw’olubuto okukebera gye kunaanoonya mu wee yo gijja kweyongera buli lunaku kale oyinza okufuna ebirungi omulundi oguddako.
Nsobola okwekebeza olubuto mu bbanga ki?
Osobola okwekebeza olubuto okuva ku lunaku lw’olina okugenda mu nsonga. Okukebera embuto okusinga kuba kwa sensitive ekimala okuzuula hormone y’olubuto mu wee yo ku mutendera guno.
Wadde oyinza okweraliikirira okumanya oba oli lubuto, okukeberebwa nga bukyali kiyinza obutakuwa bivaamu byesigika. Oyinza okwetaaga okuddamu okukeberebwa singa okukeberebwa kwo okwasooka tekuliimu naye nga n’okutuusa kati tekutuuka.
Nsobola okwekolera ekigezo kyange eky’olubuto?
Oyinza okuba nga wali owulidde ku ngeri y’okukebera olubuto ng’okozesa ebintu by’omu nnyumba, gamba ng’omunnyo oba eddagala ly’amannyo. Kino kitera okuzingiramu okutabula ekintu ekyo ne wee yo n’oluvannyuma n’olinda okulaba oba waliwo ekikolwa ekibaawo, gamba ng’okufuukuuka oba okukyuka mu langi.
Ebigezo bino tebisobola kukubuulira oba oli lubuto oba nedda. Engeri esinga okuzuula ekituufu kwe kugula ekigezo ky’olubuto okuva mu dduuka oba mu dduuka ly’eddagala.
Singa okizuula nti oli lubuto, tusobola okukuyamba okusalawo ekiddako. Tuukirira Marie Stopes Uganda okwogera mu kyama n'omu ku bawabuzi baffe.
Kuba ku ssimu: 0800 120333 / 0800 220333 WhatsApp: 0707 713301
